Chuyển đổi số, tự động hóa đang diễn ra mạnh mẽ tại Việt Nam. Với một loạt thay đổi mới trong chính sách thuế, hỗ trợ vận hành, nhà bán hàng đang băn khoăn nên lựa chọn thành lập doanh nghiệp hay hộ kinh doanh. Dogoo sẽ đi phân tích và tìm câu trả lời cho bạn trong bài viết này.
Người bán hàng: Hình thức Doanh nghiệp Công ty
Doanh nghiệp được Miễn lệ phí môn bài
Đây là ưu đãi được áp dụng cho cả:
- Chi nhánh
- Văn phòng đại diện
- Địa điểm kinh doanh
Nếu bạn là một nhà bán hàng đa kho, có nhiều cơ sở, chi nhánh thì việc thành lập doanh nghiệp là rất có lợi.
Ưu đãi thuế GTGT: giảm từ 10% xuống 8%
Để hỗ trợ doanh nghiệp và người dân, Chính phủ đã ban hành hàng loạt chính sách trong đó có giảm thuế giá trị gia tăng. Và trong tình hình kinh tế hiện nay, dự kiến ưu đãi thuế GTGT vẫn sẽ tiếp tục được gia hạn giảm trong thời gian tới.
Doanh nghiệp tư nhân đang được nhà nước hỗ trợ thuế
Nghị quyết 68 đã xác định vai trò trọng tâm của kinh tế tư nhân. Theo đó, nhà nước đã chủ trương sửa đổi luật để tạo nhiều điều kiện thuận lợi, cởi trói cho kinh tế tư nhân phát triển. Mặc dù vẫn đang trong thảo luận nhưng có rất nhiều đề xuất mang lại lợi ích cho doanh nghiệp:
- Miễn thuế thu nhập doanh nghiệp cho doanh nghiệp nhỏ và vừa trong 3 năm
- Giảm thuế thu nhập xuống 15% từ 2026 nếu Luật thuế mới sắp được thông qua
Cụ thể, doanh nghiệp có tổng doanh thu dưới 3 tỷ đồng/năm sẽ được áp dụng mức thuế suất 15%, doanh nghiệp có doanh thu từ 3 tỷ đến 50 tỷ đồng/năm sẽ chịu mức thuế 17%, và doanh nghiệp có doanh thu trên 50 tỷ đồng/năm vẫn giữ mức thuế suất 20% như hiện hành. Chính sách này nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ – vốn chiếm hơn 97% tổng số doanh nghiệp tại Việt Nam – phát triển ổn định và nâng cao năng lực cạnh tranh, từ đó góp phần vào sự phát triển chung của nền kinh tế.
Doanh nghiệp mới thành lập sẽ được nhiều ưu đãi thuế
Người bán hàng: Hình thức Hộ kinh doanh
Mức thuế môn bài thấp hơn
Hộ kinh doanh doanh thu dưới 100 triệu: Miễn thuế môn bài, miễn thuế GTGT và TNCN
Doanh thu dưới 100 triệu/ năm: Miễn thuế môn bài năm đầu tiên
Tuy nhiên, khác với hình thái pháp lý doanh nghiệp, hộ kinh doanh sẽ có mức môn bài thấp hơn (300K đến 1000K). Căn cứ xác định mức thuế dựa trên doanh thu của hộ.
Ưu điểm của hình thức hộ kinh doanh cá thể
Chủ hộ Kinh doanh thuộc đối tượng nộp bảo hiểm xã hội
Từ 1/7/2025, chủ hộ kinh doanh đã thuộc nhóm đối tượng bắt buộc phải nộp BHXH. Nếu bạn ở Hà Nội hoặc TP. Hồ Chí Minh, mức phí nộp sẽ rơi vào khoảng 1.500.000 đến 1.600.000đ.
Như vậy, cả chủ hộ kinh doanh và chủ doanh nghiệp đều thuộc nhóm đối tượng bắt buộc phải nộp bảo hiểm xã hội.
Cách tính thuế mới
Từ năm 2026 (hiệu lực từ 01/01/2026 theo Nghị định 68/2026/NĐ-CP và các luật thuế sửa đổi), hộ kinh doanh (HKD) không còn áp dụng phương pháp thuế khoán cũ mà chuyển sang tự kê khai, tự tính, tự nộp thuế theo doanh thu thực tế. Lệ phí môn bài bị bãi bỏ hoàn toàn. HKD chỉ phải nộp thuế GTGT và thuế TNCN (không còn các loại thuế khác bắt buộc). Ngưỡng chịu thuế được nâng lên 500 triệu đồng/năm (tăng từ 100-200 triệu trước đây).
Cách phân chia hộ kinh doanh thành 4 nhóm
Phân loại dựa trên doanh thu năm (tổng doanh thu từ hoạt động kinh doanh, không trừ chi phí). HKD tự xác định doanh thu và kê khai với cơ quan thuế.
| Nhóm | Doanh thu năm | Thuế GTGT | Thuế TNCN | Phương pháp kê khai chính |
| Nhóm 1 | ≤ 500 triệu | Không chịu thuế | Miễn thuế | Thông báo doanh thu (quý hoặc năm, hạn 31/1 năm sau) |
| Nhóm 2 | > 500 triệu đến ≤ 3 tỷ | DT × tỷ lệ % GTGT theo ngành | – Cách 1: (DT – 500 triệu) × tỷ lệ % TNCN theo ngành – Cách 2: (DT – chi phí hợp lý) × 15% (chọn cách có lợi hơn) | Theo quý + quyết toán năm (hạn 31/3 năm sau) |
| Nhóm 3 | > 3 tỷ đến ≤ 50 tỷ | DT × tỷ lệ % GTGT theo ngành | (DT – chi phí hợp lý) × 17% | Theo quý/tháng + quyết toán năm |
| Nhóm 4 | > 50 tỷ | DT × tỷ lệ % GTGT theo ngành | (DT – chi phí hợp lý) × 20% | Theo tháng + quyết toán năm |
Lưu ý chung:
- GTGT luôn tính trực tiếp trên toàn bộ doanh thu (không khấu trừ đầu vào như doanh nghiệp).
- TNCN chỉ tính trên lợi nhuận thực tế (DT trừ chi phí hợp lý) từ nhóm 3 trở lên; nhóm 2 có quyền chọn. Chi phí phải có chứng từ hợp lệ theo Thông tư 152/2025/TT-BTC.
- Nếu HKD hoạt động nhiều ngành nghề: áp dụng tỷ lệ riêng cho từng phần hoặc chọn ngành có lợi nhất để trừ 500 triệu (nhóm 2).
Tỷ lệ % tính thuế theo ngành nghề (áp dụng cho GTGT toàn bộ và TNCN cách 1 – nhóm 2)
Tham chiếu Phụ lục quy định (giữ nguyên từ quy định cũ nhưng vẫn áp dụng theo Nghị định 68/2026 và Thông tư 18/2026/TT-BTC):
- Phân phối, cung cấp hàng hóa: GTGT 1% | TNCN 0,5%
- Sản xuất, vận tải, dịch vụ gắn với hàng hóa, xây dựng có bao thầu: GTGT 3% | TNCN 1,5%
- Dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu: GTGT 5% | TNCN 2%
- Cho thuê bất động sản (trừ lưu trú): GTGT 5% | TNCN 5%
- Nội dung thông tin số, giải trí, quảng cáo số: TNCN 5% (GTGT theo ngành tương ứng)
- Hoạt động kinh doanh khác: GTGT 2% | TNCN 1%
So sánh Hộ kinh doanh và Doanh nghiệp
Có vẻ như với quy định mới, hộ kinh doanh đã tiệm cận với hình thức doanh nghiệp.
|
TIÊU CHÍ |
HỘ KINH DOANH |
CÔNG TY, DOANH NGHIỆP |
| Thủ tục thành lập | Đơn giản | Phức tạp |
| Tư cách pháp nhân | Không | Có |
| Trách nhiệm hiến pháp | Chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của chủ hộ kinh doanh | Chịu trách nhiệm hữu hạn trong phạm vi vốn điều lệ (riêng doanh nghiệp tư nhân chịu trách nhiệm vô hạn) |
| Xuất hóa đơn giá trị gia tăng | Bỏ thuế khoán. Miễn thuế nhưng vẫn phải kê khai nếu doanh thu <500tr/ năm
Xuất hóa đơn từ máy tính tiền Không được khấu trừ thuế |
Được xuất hóa đơn, được khấu trừ thuế |
| Quy mô hoạt động | Vừa và nhỏ | Lớn |
| Người đại diện | Chỉ có 01 người đại diện (chủ hộ kinh doanh) | Có 01 hoặc nhiều người cùng đại diện |
| Đặt trụ sở | Một địa chỉ chỉ được đăng ký làm địa điểm kinh doanh đối với một hộ kinh doanh | Một địa chỉ có thể đăng ký làm nhiều địa điểm kinh doanh, trụ sở hoặc chi nhánh |
| Đặt tên | Không trùng hoặc nhầm lẫn với các tên hộ kinh doanh khác trên cùng địa bàn quận, huyện | Không trùng hoặc nhầm lẫn với tên doanh nghiệp đã đăng ký trước |
| Nghĩa vụ thuế | 3 loại thuế | 4 loại thuế |
| Thủ tục giải thế | Đơn giản, nhanh chóng | Phức tạp, kéo dài |
Người bán hàng nên đăng ký Công ty hay pháp lý hộ kinh doanh?
Đây là câu hỏi được rất nhiều người đặt ra khi luật mới được áp dụng từ 1/6/2025. Có vẻ như ranh giới giữa Công ty và Hộ kinh doanh đã không còn được rõ ràng như trước. Hộ kinh doanh đang mất dần nhiều “ưu điểm” trước kia. Chúng ta hãy cùng phân tích để tìm đáp án tốt nhất nhé.
Quy mô kinh doanh, trình độ quản lý của người bán hàng
Với những hộ kinh doanh có quy mô nhỏ lẻ, việc thành lập Công ty là không cần thiết. Hộ Kinh doanh vẫn có nhiều ưu điểm và dễ dàng được Cơ quan thuế chấp nhận. Tuy nhiên, với chủ trương xóa bỏ thuế khoán trong năm 2026 thì ưu điểm lớn nhất về thuế của Hộ kinh doanh sẽ không kéo dài.
Bỏ qua các yếu tố về doanh thu, số lượng lao động, quy mô kinh doanh,… Cân nhắc đến trình độ của người quản lý, việc đóng thuế khoán theo mức ấn định sẽ dễ dàng và đơn giản hơn rất nhiều so với chế độ kế toán đầy đủ.
Hộ kinh doanh cũng cần công cụ hỗ trợ kê khai thuế
Nếu cơ sở kinh doanh của bạn vẫn chưa thực sự “sẵn sàng” với chế độ kế toán đầy đủ và kế toán chuyên trách, bạn có thể tìm kiếm hỗ trợ từ các đơn vị dịch vụ. Một phần mềm thống kê doanh thu, xuất hóa đơn bán hàng đơn giản cũng là một gợi ý tốt. Ngoài ra, bạn cũng có thể lựa chọn các đơn vị cung cấp dịch vụ kế toán thời vụ để hỗ trợ luật và kê khai thuế, nộp thuế.
Biên độ lợi nhuận của người bán hàng
Đây là yếu tố quan trọng để quyết định bạn nên tiếp tục ở hình thức “Hộ kinh doanh” hay mạnh dạn tiến lên “Công ty”
Trước đây, việc khoán thuế dựa trên doanh thu dự đoán và ngành nghề kinh doanh đã trở thành ưu thế tuyệt đối khiến nhiều nhà bán hàng không muốn lên pháp nhân Công ty. Tuy nhiên, từ khi một loạt quy định mới có hiệu lực từ 2025 thì lợi thế đó đã không còn.
Công thức cơ bản: Lợi nhuận = Doanh thu – Chi phí
Hộ kinh doanh phải kê khai đầy đủ hóa đơn đầu vào, đầu ra. Nhưng khi áp thuế sẽ vẫn dựa trên doanh thu.
Công ty cũng phải kê khai đầy đủ hóa đơn đầu vào, đầu ra. Thuế sẽ áp trên Lợi nhuận.
Như vậy từ Công thức trên có thể thấy việc đánh thuế với pháp nhân Công ty sẽ chính xác hơn. Mặc dù cả 2 hình thức Hộ kinh doanh và Công ty đều sẽ phải đảm bảo Minh bạch khi kê khai thuế.
Doanh nghiệp cũng có nhiều ưu điểm khi xác định đúng lợi nhuận
Với nhưng nhà bán hàng có biên độ lợi nhuận cao, việc lựa chọn hình thức nào là tùy vào lựa chọn của bạn. Nhưng nếu bạn đang kinh doanh một ngành nghề với tỷ suất lợi nhuận thấp, hãy cẩn thận. Đặc biệt đúng với những nhà bán lẻ tạp hóa, siêu thị mini khi biên độ lợi nhuận của bạn rất thấp (chỉ ~10%).
Do đó, nếu ngành nghề của bạn có biên độ lợi nhuận thấp, hãy cẩn thận và cân nhắc thành lập doanh nghiệp để có thể tối ưu lợi nhuận sau thuế.
Doanh thu bán hàng và khuyến nghị cho các nhóm
Theo quy định mới, Hộ kinh doanh sẽ có cách tính thuế các loại thuế chính như sau:
- Thuế GTGT = Doanh thu tính thuế × tỷ lệ % GTGT
- Thuế TNCN (cách 1 nhóm 2) = (Doanh thu – 500 triệu) × tỷ lệ % TNCN
- Thuế TNCN (cách 2 & nhóm lớn) = (Doanh thu – chi phí hợp lý) × thuế suất cố định (15%/17%/20% theo từng ngành nghề)
Khuyến nghị cho từng nhóm doanh thu
HKD Nhóm 1 (dưới 500 triệu):
- Ưu tiên giữ doanh thu dưới ngưỡng để miễn hoàn toàn thuế GTGT + TNCN → rất lợi cho hộ nhỏ lẻ, cá nhân buôn bán online, dịch vụ gia đình.
- Chỉ cần ghi chép sổ doanh thu đơn giản (Mẫu S1a-HKD theo Thông tư 152).
- Khuyến nghị: Theo dõi chặt doanh thu quý để tránh vượt ngưỡng bất ngờ (nếu vượt phải truy nộp từ quý phát sinh).
- Có thể không cần phần mềm theo dõi nhưng cần có tài khoản ngân hàng tách bạch để xem dòng tiền vào/ ra theo năm.
HKD Nhóm 2 (500 triệu – 3 tỷ):
- So sánh 2 cách tính TNCN để chọn tối ưu: Nếu chi phí cao (> khoảng 30-40% DT tùy ngành), chọn phương án tính thuế (doanh thu – chi phí) × 15% sẽ tiết kiệm hơn.
- Bắt buộc hóa đơn điện tử nếu DT > 1 tỷ; khuyến khích dùng phần mềm kế toán để chứng minh chi phí.
- Khuyến nghị: Lập sổ chi tiết (S2b-S2e-HKD) ngay từ đầu năm, tư vấn thuế để chọn phương án có lợi nhất và tránh sai sót kê khai.
HKD Nhóm 3 & 4 (trên 3 tỷ):
- Bắt buộc tính trên lợi nhuận thực tế (17% hoặc 20%) → cần chứng từ đầy đủ để trừ tối đa chi phí (nguyên liệu, lương, thuê mặt bằng, khấu hao…).
- Kê khai tháng/quý chặt chẽ, bắt buộc hóa đơn điện tử.
- Khuyến nghị: Đầu tư kế toán chuyên nghiệp hoặc chuyển đổi lên doanh nghiệp (công ty TNHH) để hưởng ưu đãi thuế TNDN, khấu trừ GTGT đầu vào và các lợi ích khác (vay vốn, hợp đồng lớn). Trên 50 tỷ nên cân nhắc mạnh vì thuế suất TNCN cao hơn.
Khuyến nghị chung cho tất cả nhóm:
- Theo dõi sổ sách minh bạch và có thể cần sử dụng phần mềm kế toán theo Thông tư 152/2025.
- Kê khai điện tử qua ứng dụng eTax hoặc phần mềm của cơ quan thuế.
- Theo dõi doanh thu thực tế hàng quý để điều chỉnh kịp thời.
- Nếu hoạt động trên nền tảng TMĐT: sàn có thể khấu trừ thay, nhưng vẫn phải tự kê khai nếu cần.
- Nên tham khảo trực tiếp Chi cục Thuế địa phương hoặc kế toán viên để áp dụng chính xác (quy định có thể có hướng dẫn bổ sung từ Thông tư 18/2026).
Lưu ý quan trọng: Doanh thu tính thuế là tổng thu từ bán hàng/dịch vụ (không trừ chiết khấu, hoàn hàng). Chi phí hợp lý phải có hóa đơn, chứng từ theo quy định. Nếu bạn thuộc ngành nghề cụ thể hoặc có tình huống đặc biệt (cho thuê BĐS, nhiều địa điểm…), hãy cung cấp thêm thông tin để tính toán ví dụ chính xác hơn. Khuyến nghị liên hệ cơ quan thuế gần nhất để được hướng dẫn miễn phí và cập nhật mới nhất.
Áp dụng công nghệ: Người bán hàng thảnh thơi quản lý
Việc sử dụng công nghệ sẽ là một trợ thủ đắc lực cho bạn trong việc thống kê và xuất hóa đơn đáp ứng yêu cầu của cơ quan nhà nước. Nếu như trước đây, việc hạch toán kế toán phải do một kế toán có trình độ đảm nhiệm thì nay với hỗ trợ từ các phần mềm bán hàng như doPOS, nhà bán hàng có thể dễ dàng tự xuất hóa đơn, thống kê báo cáo và kê khai thuế.
Đừng để nỗi sợ không có số liệu sổ sách làm bạn bị chậm lại. doPOS sẽ hỗ trợ bạn bán hàng, quản lý tồn kho, gửi thông tin đến phần mềm xuất hóa đơn nhanh chóng, dễ dàng, tiện lợi. Đừng chần chừ, hãy liên hệ ngay với chúng tôi để nhận bản Demo dùng thử miễn phí!
>> Xem thêm:
- Cách tạo quy trình phê duyệt hóa đơn trong vài phút
- Top phần mềm chấm công, tính lương tự động giúp giải phóng kế toán lương
Dogoo.vn
